Sinh thiết kim lõi là gì? Quy trình, chuẩn bị và chăm sóc sau thủ thuật

Sinh thiết kim lõi lấy được thông tin gì?

Mảnh mô được cố định, xử lý và quan sát dưới kính hiển vi. Bác sĩ giải phẫu bệnh đánh giá cấu trúc, loại tế bào và các đặc điểm cần thiết để phân loại tổn thương. Trong một số bệnh, mẫu còn có thể được làm nhuộm hóa mô miễn dịch hoặc xét nghiệm bổ sung. Giá trị của kết quả phụ thuộc việc chọn đúng vùng, lấy đủ mẫu và bảo quản đúng quy trình.

Sinh thiết không chỉ nhằm trả lời “có ung thư hay không”. Kết quả có thể cho thấy tổn thương lành, viêm, nhiễm trùng, tổn thương tiền ung thư, u ác tính hoặc mẫu chưa đủ đại diện. Nếu mô bệnh học không phù hợp với khám và hình ảnh, bác sĩ cần đối chiếu lại thay vì mặc nhiên xem một kết quả âm tính là đã loại trừ hoàn toàn.

Khác gì với chọc hút kim nhỏ và sinh thiết phẫu thuật?

Chọc hút kim nhỏ thường lấy các tế bào rời qua kim nhỏ, phù hợp với nhiều tổn thương như một số hạch hay nhân tuyến giáp. Sinh thiết kim lõi lấy mảnh mô lớn hơn, giữ tương quan giữa các tế bào và có thể cung cấp thêm thông tin về cấu trúc. Đổi lại, kim lõi có thể cần gây tê tại chỗ và theo dõi chảy máu kỹ hơn.

Sinh thiết phẫu thuật lấy một phần hoặc toàn bộ tổn thương qua đường rạch. Phương pháp này không mặc nhiên chính xác hơn trong mọi tình huống và có thể không phải bước đầu tốt nhất. Bác sĩ lựa chọn kỹ thuật dựa trên vị trí, nguy cơ, lượng mô cần thiết và kế hoạch điều trị về sau. Người bệnh không nên tự yêu cầu kim lớn hơn hay cắt trọn chỉ vì nghĩ lấy càng nhiều càng tốt.

Khi nào bác sĩ cân nhắc sinh thiết kim lõi?

Kỹ thuật thường được cân nhắc khi hình ảnh phát hiện khối cần xác định bản chất và mẫu mô có thể thay đổi kế hoạch điều trị. Các vị trí có thể gồm tuyến vú, hạch, gan, phần mềm hoặc cơ quan khác, nhưng điều kiện thực hiện khác nhau. Nhiều thủ thuật được hướng dẫn bằng siêu âm, CT hoặc phương tiện hình ảnh để đưa kim đến đúng vùng và tránh cấu trúc quan trọng.

Không phải khối nào cũng cần sinh thiết. Một số tổn thương có hình ảnh lành tính được theo dõi; một số vị trí cần phương pháp khác; một số trường hợp phải chụp bổ sung trước khi lấy mẫu. Bác sĩ cũng cân nhắc nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng, đường đi của kim và khả năng mẫu hoại tử hoặc không đại diện.

Cần chuẩn bị gì trước sinh thiết kim lõi?

Cung cấp danh sách thuốc, đặc biệt thuốc chống đông, kháng kết tập tiểu cầu, thuốc giảm đau chống viêm và thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đông máu. Báo tiền sử chảy máu kéo dài, bệnh gan thận, dị ứng thuốc tê, thai kỳ và phản ứng với thủ thuật trước đây. Không tự ngừng bất kỳ thuốc nào; bác sĩ sẽ cân nhắc nguy cơ huyết khối và chảy máu để hướng dẫn.

Mang toàn bộ hình ảnh và xét nghiệm liên quan. Nếu chuẩn bị sinh thiết tại Thanh Hóa, hãy gọi nơi thực hiện để hỏi rõ có cần nhịn ăn, cần người đưa về, thủ thuật được hướng dẫn bằng phương tiện nào, mẫu sẽ gửi ở đâu và bao giờ nhận kết quả. Nhiều sinh thiết nông chỉ gây tê tại chỗ và không yêu cầu nhịn ăn, nhưng sinh thiết cơ quan sâu hoặc có an thần có thể có chuẩn bị khác. Vì vậy không dùng một hướng dẫn chung cho mọi vị trí.

• Danh sách tên thuốc, liều và thời điểm dùng gần nhất.
• Kết quả đông máu hoặc xét nghiệm khác nếu cơ sở đã yêu cầu.
• Phim, đĩa hoặc dữ liệu siêu âm, CT, MRI và báo cáo liên quan.
• Thông tin dị ứng, bệnh tim phổi, gan thận, tiểu đường và thai kỳ.
• Kế hoạch đi lại và người hỗ trợ nếu có an thần hoặc vị trí sinh thiết ảnh hưởng vận động.

Thủ thuật thường diễn ra như thế nào?

Sau khi xác nhận người bệnh, vị trí và hồ sơ, bác sĩ giải thích thủ thuật và lấy đồng thuận. Vùng da được sát khuẩn, phủ vô khuẩn và gây tê. Dưới hướng dẫn hình ảnh khi cần, kim được đưa đến tổn thương để lấy một số lõi mô. Người bệnh có thể nghe tiếng bật của dụng cụ và cảm thấy lực ép ngắn; nên giữ yên và báo nếu đau nhiều, khó thở hay chóng mặt.

Sau lấy mẫu, nhân viên y tế ép cầm máu, băng vị trí chọc và theo dõi trong thời gian phù hợp. Mảnh mô được đặt vào dụng cụ chứa có nhãn. Với xét nghiệm đặc biệt, cách bảo quản có thể khác nên chẩn đoán nghi ngờ phải được trao đổi trước. Không tự mang một mảnh mô chưa được xử lý giữa các cơ sở nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Chăm sóc sau sinh thiết và nhận kết quả

Giữ băng và vết chọc theo hướng dẫn, tránh vận động mạnh vùng liên quan trong thời gian được dặn. Đau nhẹ hoặc bầm nhỏ có thể xảy ra; chỉ dùng thuốc giảm đau đã được cho phép. Không xoa bóp, chườm nóng, ngâm nước hoặc tự bôi thuốc lên vết chọc. Hỏi rõ thời điểm dùng lại thuốc chống đông nếu thuốc đã được điều chỉnh.

Thời gian trả kết quả phụ thuộc loại mô và xét nghiệm bổ sung. Khi nhận phiếu, nên tái khám để đối chiếu với hình ảnh. Các cụm từ như “không thấy tế bào ác tính”, “mẫu ít”, “không điển hình” hoặc “nghi ngờ” không tự có cùng ý nghĩa trong mọi bối cảnh. Có trường hợp cần nhuộm thêm, hội chẩn lam, lấy lại mẫu hoặc phẫu thuật để có chẩn đoán cuối cùng.

Nguy cơ và dấu hiệu cần liên hệ khẩn

Đau, bầm và chảy máu nhẹ tại chỗ là những vấn đề thường được giải thích trước. Nguy cơ cụ thể còn phụ thuộc cơ quan: sinh thiết phổi có thể liên quan tràn khí; sinh thiết gan hay cơ quan sâu cần theo dõi chảy máu; sinh thiết bề mặt có nguy cơ nhiễm trùng hoặc tụ máu. Bác sĩ phải trao đổi nguy cơ phù hợp với vị trí của chính người bệnh.

Chảy máu không cầm sau khi ép, sưng nhanh, đau tăng mạnh, choáng, ngất, khó thở, đau ngực, sốt hoặc vết chọc đỏ lan cần được đánh giá ngay. Không tự lái xe nếu chóng mặt hay khó thở. Khi đến cấp cứu, mang phiếu thủ thuật và danh sách thuốc, nhất là thuốc chống đông, nhưng không trì hoãn để tìm đủ hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp